W skrócie
- Przeglądy badań uznają trening EMS za bezpieczny, gdy jest właściwie dobrany i prowadzony pod nadzorem wykwalifikowanego trenera.
- Najlepiej opisane ryzyko to zbyt intensywny trening dla osoby początkującej, który może uszkodzić mięśnie. Dlatego intensywność dobiera się indywidualnie.
- Przed pierwszym treningiem jest wywiad zdrowotny i karta informacyjna.
- Przy części sytuacji (na przykład ciąża, rozrusznik serca, nieuregulowane nadciśnienie) najpierw potrzebny jest lekarz.
Rafał, ProTrener
Prowadzi ProTrener od 2013 roku, a treningi EMS na sprzęcie XBody od 2018 roku.
Czy trening EMS jest bezpieczny?
Tak, jeśli nie masz przeciwwskazań i trenujesz pod okiem wykwalifikowanego trenera. Do takiego wniosku doszedł przegląd systematyczny z 2018 roku, który objął 23 publikacje z 14 projektów badawczych. Jego autorzy napisali, że prawidłowo zastosowany i nadzorowany trening WB-EMS wydaje się bezpieczną technologią treningową.
Jest tu kilka zastrzeżeń, które warto znać. Po pierwsze, badania prowadzono w warunkach ścisłego nadzoru, więc wynik dotyczy właśnie takiego treningu, a nie samodzielnych prób. Po drugie, w analizowanych badaniach interwencyjnych (trwających do 12 miesięcy) nie zgłoszono działań niepożądanych, choć w czterech projektach po jednej osobie zrezygnowało z powodu dyskomfortu podczas treningu. Po trzecie, autorzy zaznaczają, że potrzeba dalszych, dłuższych badań. Bezpieczeństwo zależy więc od sposobu prowadzenia treningu, a nie od samego urządzenia.
Krótką odpowiedź na to pytanie znajdziesz też w FAQ.
Jakie są skutki uboczne treningu EMS i czego pilnować?
Najczęściej są to zakwasy i zmęczenie mięśni, szczególnie po pierwszych treningach. Wynika to z tego, że mięśnie pracują intensywnie i jednocześnie. Jeśli w trakcie treningu poczujesz dyskomfort, powiedz o tym trenerowi od razu, bo intensywność można zmienić w każdej chwili. Więcej o odczuciach na treningu znajdziesz w odpowiedzi czy trening EMS boli.
Poważniejszym, choć rzadkim ryzykiem jest rabdomioliza, czyli uszkodzenie mięśni z uwolnieniem ich składników do krwi. Wytyczne z 2023 roku zauważają, że najcięższe przypadki po treningu EMS dotyczyły osób początkujących, najczęściej po zbyt intensywnym pierwszym treningu, i to w dużej mierze niezależnie od ich ogólnej sprawności. W badaniu z udziałem 26 zdrowych młodych ochotników, którzy otrzymali bardzo intensywny pierwszy trening pod kontrolą lekarzy, stężenie kinazy kreatynowej (CK, wskaźnik uszkodzenia mięśni) mocno się różniło między osobami, a szczyt przypadał dopiero 72 godziny po treningu. Przegląd z 2019 roku uzupełnia, że zbyt intensywny trening na początku, do którego mięśnie nie są przyzwyczajone, sprzyja poważnym zmianom fizjologicznym.
Przegląd z 2018 roku wiąże też osłabienie, zawroty i ból głowy po treningu ze zbyt dużą łączną intensywnością albo ze słabym przygotowaniem do sesji, czyli brakiem energii lub płynów albo spożyciem alkoholu. Wytyczne wymieniają sygnały, przy których trzeba skontaktować się z lekarzem po zbyt intensywnym treningu:
- mocz o ciemnej barwie (określany jako „kolor coli”),
- utrzymujący się ból głowy,
- objawy zapalne lub krwawienia,
- wyraźny dyskomfort ze strony serca, układu krążenia, metabolizmu lub narządu ruchu.
Dlatego tak ważne są zasady przygotowania do treningu: odpowiednia ilość płynów, lekki posiłek 2–4 godziny przed treningiem, brak alkoholu przed i po treningu, a przy gorączce lub infekcji przełożenie wizyty. Szczegóły podajemy w odpowiedzi jak przygotować się do treningu.
Z tego samego powodu początek treningu jest ostrożny. Wytyczne z 2023 roku zalecają łagodne wprowadzenie osoby początkującej: mniejszą intensywność, krótszy trening i stopniowe zwiększanie obciążenia. U nas intensywność dobiera trener indywidualnie, a Ty na bieżąco mówisz, jaka jest dla Ciebie odpowiednia. Trenujemy od razu dwa razy w tygodniu, z kilkudniowym odstępem między treningami, a na rozruch przez pierwsze dwa tygodnie można ograniczyć się do jednego treningu tygodniowo. Szerzej o rytmie piszemy we wpisie po jakim czasie widać efekty EMS i jak często trenować.
Kto powinien prowadzić trening i jak rozpoznać bezpieczne studio?
Trening powinien prowadzić wykwalifikowany trener, który przez cały czas jest przy Tobie. Tak mówią wytyczne ekspertów z 2023 roku. To stanowisko konsensusowe grupy badaczy z kilku krajów, a nie obowiązkowa norma, ale dobrze pokazuje, na co patrzeć przy wyborze miejsca. Wytyczne zwracają uwagę, że w przypadku elektrostymulacji organizm nie zawsze sam ochroni się przed przeciążeniem, dlatego potrzebny jest stały nadzór.
Lista kontrolna wynikająca z wytycznych:
| Na co zwrócić uwagę | Dlaczego |
|---|---|
| Trener jest przy Tobie przez cały trening | Szybko reaguje na dyskomfort i może od razu przerwać trening |
| Trening 1:1 (akceptowane bywa też 1:2) | Wytyczne zalecają 1:1, jako dopuszczalny wariant podają 1:2 |
| Wywiad zdrowotny przed pierwszym treningiem | Pozwala wykryć przeciwwskazania, zanim cokolwiek się zacznie |
| Dopasowana intensywność, sprawdzana w trakcie | Intensywność sprawdza się wielokrotnie, osobno dla poszczególnych partii ciała |
| Urządzenie z natychmiastowym wyłączeniem w zasięgu ręki | Wytyczne mówią o odległości nie większej niż 120 cm |
| Brak treningu bez nadzoru | Wytyczne odradzają trening samodzielny lub zdalny |
Z tej listy możemy potwierdzić to, co dotyczy naszej pracy: w ProTrener zawsze trenujesz z trenerem 1:1, a trener jest przy Tobie od wywiadu do końca treningu. Wywiad zdrowotny odbywa się przed pierwszym treningiem, intensywność jest indywidualnie dopasowana, a Ty na bieżąco komunikujesz się z trenerem, jaka jest dla Ciebie odpowiednia.
Jakie są przeciwwskazania do treningu EMS?
Do głównych przeciwwskazań należą rozrusznik serca i inne elektroniczne implanty, choroby serca, padaczka, zakrzepica, ciąża, aktywna choroba nowotworowa, nieuregulowane nadciśnienie oraz choroby z gorączką. Pełną listę z karty informacyjnej ProTrener publikujemy na stronie przeciwwskazania do treningu EMS. Lista ma charakter informacyjny i nie zastępuje porady lekarza.
W wytycznych z 2023 roku przeciwwskazania dzielą się na bezwzględne i względne. Przy bezwzględnych komercyjny trening EMS się nie odbywa, a przy względnych potrzebna jest pisemna zgoda lekarza. Autorzy przyznają, że część bezwzględnych przeciwwskazań (na przykład cukrzyca) jest dyskusyjna i w przyszłości może zostać zmieniona, ale na razie sytuacje wysokiego ryzyka sytuują w obszarze medycznym, a nie komercyjnym. Dlatego w niepewnych przypadkach to lekarz powinien podjąć decyzję.
Wybrane sytuacje, o które pytają klienci:
| Sytuacja | Jak do tego podchodzimy |
|---|---|
| Ciąża | Przeciwwskazanie. |
| Po porodzie | Trening jest jak najbardziej wskazany po konsultacji z lekarzem, najczęściej po okresie połogu. |
| Rozrusznik serca, pompa insulinowa i inne elektroniczne implanty | Przeciwwskazanie. |
| Implanty nieelektroniczne | Nie są bezpośrednim przeciwwskazaniem. Każdy przypadek rozpatrujemy indywidualnie, w niepewnych sytuacjach pytamy lekarza. |
| Nieuregulowane nadciśnienie | Przeciwwskazanie. |
| Nadciśnienie uregulowane lekami i kontrolowane | Nie wyklucza treningu. W razie wątpliwości lekarz. |
| Zaburzenia rytmu serca | Zapytaj lekarza prowadzącego. |
| Cukrzyca | Najczęściej zaliczana do przeciwwskazań, dlatego najlepiej skonsultować ją z lekarzem. Wiele osób z cukrzycą trenuje, wtedy trening ma umiarkowaną intensywność, bez gwałtownych skoków. |
| Żylaki | Zależy od miejsca, ilości i nasilenia. Wywiad, a w razie wątpliwości lekarz. |
| Okres, wkładka domaciczna | Nie są przeciwwskazaniem. |
| Infekcja, gorączka, świeża rana w miejscu elektrod | Sytuacja przejściowa: przełóż trening. |
Odpowiedzi na pytania o ciążę, kontuzje i choroby przewlekłe znajdziesz też w FAQ.
Czy można trenować EMS przy bólu pleców lub po kontuzji?
To zależy od rodzaju kontuzji i bólu, dlatego najpierw omawiamy to w wywiadzie. Trening EMS nie zastępuje rehabilitacji ani leczenia, ale może być jej uzupełnieniem. Sama elektrostymulacja wywodzi się z rehabilitacji: przegląd Bickela i współautorów opisuje, że jest od dawna stosowana w warunkach klinicznych do pobudzania mięśni w rehabilitacji.
Przy codziennym bólu pleców trening wzmacniający mięśnie jest zazwyczaj korzystny. Badania dotyczące WB-EMS są obiecujące, ale wciąż skromne. Metaanaliza danych indywidualnych z 2017 roku objęła 45 osób w wieku 60 lat i więcej z przewlekłym bólem krzyża (23 w grupach treningowych i 22 w grupach kontrolnych) i wykazała istotne zmniejszenie nasilenia i częstości bólu w grupach z WB-EMS w porównaniu z kontrolnymi. Autorzy uznali, że WB-EMS wydaje się skutecznym narzędziem treningowym w ograniczaniu bólu krzyża, ale zaznaczyli, że potrzeba dalszych badań z lepiej określonymi protokołami. Nie wyciągamy z tego obietnic, tylko uzasadniamy, dlaczego przy bólu pleców warto o treningu EMS porozmawiać z trenerem i lekarzem.
Po kontuzji trening może pomóc wrócić do formy, o ile lekarz lub fizjoterapeuta się na to zgadza. Przy niedawnych zabiegach operacyjnych, w okresie rekonwalescencji, trening EMS jest przeciwwskazany.
Kiedy przed treningiem iść do lekarza?
Zawsze, gdy masz wątpliwości, czy Twoja choroba lub sytuacja zdrowotna jest przeciwwskazaniem. Lekarz zna Twój stan zdrowia i może ocenić, czy ten rodzaj treningu jest dla Ciebie bezpieczny. Jeśli masz zalecenia lub zgodę lekarza, pokaż je trenerowi podczas wywiadu.
Poinformuj trenera o każdej zmianie stanu zdrowia przed kolejnym treningiem: nowej chorobie, zabiegu, urazie, ciąży lub nowych zaleceniach lekarza. Jeśli to sytuacja z listy przeciwwskazań, najpierw porozmawiaj z lekarzem.
W naszych studiach
Zanim zaczniesz trenować w ProTrener, trener przeprowadza krótki wywiad zdrowotny, a Ty zapoznajesz się z kartą informacyjną i potwierdzasz, że nie masz przeciwwskazań (regulamin, pkt 2.4–2.5). Studio może odmówić treningu, jeśli stan zdrowia budzi uzasadnione obawy. Każdy trening prowadzimy w układzie 1:1, a intensywność jest indywidualnie dopasowana: na bieżąco komunikujesz się z trenerem, jaka jest dla Ciebie odpowiednia. Jeśli coś Ci wypadnie albo masz infekcję, możesz bezpłatnie odwołać lub przenieść trening najpóźniej 24 godziny wcześniej. Pierwszy krok to trening próbny za 99 zł, na którym pytania o zdrowie omawiasz osobiście. Co zabrać i jak się przygotować, opisujemy we wpisie pierwszy trening EMS: co zabrać, a o samej technologii przeczytasz we wpisie co to jest trening EMS. Gdzie nas znajdziesz, sprawdzisz na stronie Nasze studia.